2 - مدينهءمنوره در عهدرسول‌اللَّه صلى الله عليه و آله وخلفا ( 1 - 40 ق . ) با هجرت محمد مصطفى صلى الله عليه و آله در روز دوشنبه 12 ربيع الأول سال اول هجرى مدينه مركزيتى ارجمند و عالى يافت و نخستين عاصمه يا مركز اسلام گرديد . آمدن رسول‌خدا صلى الله عليه و آله موجب صلح ميان دو قبيلهء اوس و خزرج گرديد و ميان مهاجران و انصار پيمان برادرى بسته شد و همهء تلاش‌هاى فتنه انگيزانهء يهود باد هوا شد . مسجد شريف نبوى دو بار ساخته شد ؛ يك بار هنگامى كه به مدينه تشريف آورد و بار ديگر هنگامى كه از غزوهء خندق باز گرديد . پيامبر صلى الله عليه و آله در اطراف مسجد به ساختن خانه‌ها فرمان داد ، و خانه‌هاى مهاجران و انصار در اطراف مسجد بنا شد . عمر نيز مسجد شريف نبوى را توسعه داد . همچنين عثمان به توسعهء مسجد اقدام كرد تا آنگاه كه دارالخلافهء اسلامى در عهد على بن ابىطالب عليه السلام از مدينه به كوفه انتقال يافت . 3 - مدينهء منوره درعهد امويان و عباسيان ( 40 - 656 ق . ) با آنكه در عصر اموى مركز حكومت اسلامى از كوفه به دمشق منتقل شد . مسجد نبوى همچنان توسعه مىيافت ، از جمله در عهد وليدبن عبدالملك و به دست عامل او بر